Ta sama choroba, inna terapia. Dlaczego dzieci nie leczy się jak dorosłych?
    Ta sama choroba, inna terapia. Dlaczego dzieci nie leczy się jak dorosłych?
    Kopiuj tekst
    Pokaż wszystkie załączniki
    Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD

    Zdjęcie autorstwa Freepik

    Ta sama choroba, inna terapia. Dlaczego dzieci nie leczy się jak dorosłych?

    24 kwietnia 2026

    To, że choroba nosi tę samą nazwę, nie oznacza jeszcze, że u dziecka i dorosłego ma ten sam przebieg i tak samo odpowiada na leczenie. W praktyce podobne rozpoznanie może wymagać zupełnie innego podejścia terapeutycznego. W przypadku dzieci ta różnica przekłada się bezpośrednio na sposób leczenia. Ich organizm inaczej reaguje na leki, inaczej się regeneruje, a terapia musi uwzględniać coś, czego w pediatrii nie da się pominąć: intensywny rozwój całego organizmu. Dlatego w leczeniu dzieci nie chodzi o „modyfikację dawki” czy prostą adaptację gotowych schematów. Potrzebne jest osobne myślenie o chorobie, leczeniu i skutkach, jakie może ono przynieść za kilka czy kilkanaście lat.

    Różne oblicza tej samej choroby

    Na pierwszy rzut oka obraz choroby może wyglądać podobnie: ból, guz, niepokojący wynik badania, diagnoza nowotworu. Na poziomie biologii różnice są jednak zasadnicze. U dzieci częściej niż u dorosłych występują nowotwory nienabłonkowe – m.in. białaczki, chłoniaki, guzy ośrodkowego układu nerwowego, neuroblastoma czy mięsaki – które mają inne podłoże biologiczne, inny przebieg i inaczej odpowiadają na leczenie niż nowotwory typowe dla dorosłych.
    – U dzieci zdecydowana większość nowotworów ma charakter nienabłonkowy, co oznacza, że ich biologia, dynamika wzrostu i odpowiedź na leczenie są zupełnie inne niż u dorosłych. Nie możemy więc przenosić schematów terapeutycznych jeden do jednego – podkreśla prof. Anna Raciborska, specjalistka pediatrii, onkologii i hematologii dziecięcej, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytut Matki i Dziecka (IMiD).
    Ta różnica w praktyce zmienia sposób postępowania – od diagnostyki po plan leczenia. Wymaga odrębnych protokołów terapeutycznych oraz prowadzenia pacjentów w wyspecjalizowanych ośrodkach.

    W leczeniu dziecka trzeba myśleć o jego przyszłości

    W medycynie dorosłych celem jest przede wszystkim zatrzymanie choroby i ograniczenie jej skutków. W pediatrii perspektywa jest szersza: nadrzędnym celem zawsze pozostaje ratowanie życia, ale jeśli tylko etap choroby i możliwości terapeutyczne na to pozwalają, leczenie powinno być planowane tak, by jak najmniej zaburzać rozwój organizmu. Właśnie dlatego terapia u dzieci musi uwzględniać nie tylko efekt tu i teraz, ale też wpływ na ich dalsze życie.
    – Dziecko nie jest „statycznym” pacjentem. Jego narządy rosną, układ hormonalny dojrzewa, a układ nerwowy wciąż się kształtuje. Leczenie musi uwzględniać nie tylko skuteczność tu i teraz, ale też wpływ na przyszłe życie – tłumaczy prof. Anna Raciborska, kierownik Kliniki Onkologii IMiD – Dlatego tak dużą wagę przykładamy do minimalizowania odległych powikłań terapii. Precyzyjnie planujemy leczenie – od zakresu operacji, przez dobór leków, po decyzje dotyczące intensywności terapii.

    Nie chodzi o mniejszą dawkę

    Wciąż funkcjonuje przekonanie, że leczenie dziecka to jedynie „lżejsza wersja” terapii dla dorosłych. Tymczasem młody organizm inaczej wchłania, metabolizuje i wydala leki oraz inaczej na nie reaguje.
    – Organizm dziecka inaczej niż organizm dorosłego wchłania, metabolizuje i wydala leki, szczególnie w pierwszych latach życia. To wpływa na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Dlatego dawkowanie leków u dzieci nie może opierać się wyłącznie na prostym przeliczeniu na kilogram masy ciała – zaznacza Anna Raciborska. – W wielu przypadkach konieczne są odrębne badania kliniczne i dedykowane protokoły terapeutyczne. Ten sam lek może dawać inny efekt u małego dziecka, nastolatka i dorosłego pacjenta.
    W leczeniu dziecka zawsze jest ktoś jeszcze
    W przypadku dziecka leczenie niemal nigdy nie dotyczy wyłącznie jego jako pacjenta. Od początku uczestniczą w nim rodzice lub opiekunowie, a często także rodzeństwo i całe otoczenie, w którym dziecko funkcjonuje. Choroba wpływa więc nie tylko na samego pacjenta, ale na codzienne życie całej rodziny.
    Szczególnie wyraźnie widać to w onkologii dziecięcej, gdzie znaczenie ma nie tylko skuteczność terapii, ale też wsparcie psychologiczne, rehabilitacja, edukacja i utrzymanie możliwie normalnego rytmu życia.
    – W onkologii dziecięcej leczymy nie tylko pacjenta, ale w pewnym sensie całą rodzinę. Dziecko funkcjonuje w systemie zależności, w którym rodzice są kluczowym elementem procesu terapeutycznego – mówi Anna Raciborska. – Decyzje medyczne, wsparcie emocjonalne i codzienne funkcjonowanie są ze sobą nierozerwalnie związane.
    Takie podejście przekłada się na efekty leczenia – także w dłuższej perspektywie.

    Nie ma jednego schematu dla wszystkich dzieci

    W pediatrii nie wystarczy wiedzieć, co leczyć. Trzeba jeszcze wiedzieć, kogo się leczy: kilkuletnie dziecko, nastolatka czy pacjenta na granicy dorosłości. Każda z tych grup ma inne potrzeby i inne ryzyko związane z terapią. Nowoczesna medycyna wieku rozwojowego odchodzi od uniwersalnych schematów na rzecz leczenia dopasowanego do biologii choroby, wieku pacjenta i jego rozwoju.
    – Każde dziecko to inny pacjent – nie tylko medycznie, ale też rozwojowo i emocjonalnie. Dlatego leczenie musi być dopasowane do jego potrzeb, a nie do schematu – podkreśla Anna Raciborska. – To podejście realnie przekłada się na wyniki terapii i jakość życia po jej zakończeniu.

    Stawka to coś więcej niż wyleczenie

    Na poziomie języka łatwo powiedzieć „ta sama choroba”. W praktyce klinicznej to często za mało, by skutecznie leczyć. U dzieci inaczej wygląda biologia schorzeń, inaczej przebiega terapia i inaczej trzeba myśleć o jej skutkach.
    Właśnie dlatego medycyna wieku rozwojowego wymaga osobnych kompetencji, standardów i większej uważności. Bo w leczeniu dzieci ważne jest nie tylko, by poradzić sobie z chorobą, ale też, by ochronić rozwój, przyszłość i jakość życia pacjenta po zakończeniu terapii.

    Klinika Onkologii i Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD)
    Najstarsza w Polsce, wysokospecjalistyczna Klinika onkologiczna dla dzieci i młodzieży zlokalizowana w Warszawie. Interdyscyplinarny, doświadczony zespół Kliniki prowadzi pełną diagnostykę i kompleksowe leczenie nowotworów u dzieci od okresu płodowego do 25. roku życia z całego kraju. Specjalizuje się w zakresie leczenia guzów litych poza ośrodkowym układem nerwowym oraz histiocytoz. Klinika jest ośrodkiem referencyjnym w leczeniu oszczędzającym, umożliwiającym uratowanie kończyny choremu dziecku. Do 2024 r. wykonano ponad 1200 zabiegów wszczepiania endoprotez u dzieci, także tych wydłużanych mechanicznie lub w wyniku działania pola elektromagnetycznego. Najmłodszy pacjent, u którego wykonano taki zabieg miał 8 miesięcy. Zespół Kliniki prowadzi także działalność naukową – m.in. niekomercyjne badania kliniczne dot. leczenia guzów litych u dzieci. Więcej informacji na temat działalności kliniki znajduje się na stronie internetowej: https://imid.med.pl/pl/klinika-onkologii

    Prof. dr hab. n. med. Anna Raciborska
    Specjalistka pediatrii, onkologii i hematologii dziecięcej. Jest absolwentką II Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie (obecnie Warszawski Uniwersytet Medyczny), a także absolwentką wydziału Rehabilitacji Ruchowej Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Laureatka #ShEO Awards 2024 w kategorii „Nadzieja w medycynie” oraz nagrody Wizjonerzy – Reformatorzy Zdrowia 2025 przyznawanej przez WPROST i NewsMed w kategorii Omnia Pro Infirmis: Wszystko dla Chorych. Od 2003 jest związana z Instytutem Matki i Dziecka w Warszawie, gdzie od 2017 pełni funkcję kierownika Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej, a także członka Rady Naukowej IMiD. Jednym z głównych celów jej pracy zawodowej jest poprawa wyników leczenia pierwotnych nowotworów kości oraz chorób z kręgu histiocytoz. Anna Raciborska jest otwartą i łamiącą stereotypy lekarką, a onkologia dziecięca jest jej pasją. W swojej pracy łączy doświadczenie dynamicznej i rzeczowej specjalistki z empatią kobiety i matki.

    IMiDKlinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i MłodzieżyKlinika Onkologii IMiDleczenie nowotworów dziecięcychleczenie dziecichoroby dzieci
    Załączniki

    Pobierz wszystkie

    Ta sama choroba, inna terapia. Dlaczego dzieci nie leczy się jak dorosłych.docx

    docx |262 KB

    Pobierz
    Powiązane artykuły
    Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD
    Ból, niepewność, diagnoza. Ścieżka małoletniego pacjenta z podejrzeniem mięsaka

    Ból kości, utykanie, nocne pobudki, niewyjaśniona gorączka – objawy, które u dorosłych rzadko budzą podejrzenia nowotworu, u dzieci mogą stanowić sygnał alarmowy. Mięsaki, choć rzadkie, rozwijają się dynamicznie, a ich wczesne rozpoznanie w dużej mierze zależy od czujnoś...

    19 listopada 2025

    Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD
    Dlaczego dzieci ukrywają ból przed rodzicami? Wyniki badania zaskakują

    Dziecko nie zawsze mówi od razu, że coś je boli. Nie dlatego, że nic mu nie jest, ale dlatego, że często nie umie jeszcze dobrze nazwać swoich odczuć, bagatelizuje objawy albo nie chce martwić dorosłych. Tymczasem to właśnie od tego, jak szybko taki sygnał zostanie zauwa...

    24 marca 2026

    Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD
    IMiD: Pierwsza taka operacja w Polsce. Przełom w rekonstrukcji klatki piersiowej u dziecka

    W Klinice Onkologii i Chirurgii Dzieci i Młodzieży Instytutu Matki i Dziecka (IMiD) w Warszawie przeprowadzono pierwszy w Polsce zabieg rekonstrukcji ściany klatki piersiowej u dziecka z wykorzystaniem biologicznej siatki nowej generacji. Operacja dotyczyła 11-letniej pa...

    19 grudnia 2025

    Klinika Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży IMiD
    Święta w cieniu leczenia: jak odnaleźć poczucie normalności, gdy choruje dziecko?

    Poważna choroba dziecka zmienia życie całej rodziny w sposób, którego nie da się oswoić z dnia na dzień. To, co wcześniej porządkowało codzienność – święta, uroczystości, rodzinne spotkania – przestaje mieć znaczenie. Leczenie przejmuje kontrolę nad kalendarzem, a przysz...

    16 grudnia 2025

    Powered by