Nad morzem i w górach dach pracuje inaczej. Co należy uwzględnić już na etapie projektu?

Dach jako część budynku bezpośrednio wystawiona na działanie zjawisk atmosferycznych powinien być projektowany z uwzględnieniem czynników charakterystycznych dla danej lokalizacji takich jak np. Silne podmuchy wiatru, gwałtowne zmiany temperatury czy długo utrzymujące się opady śniegu. Jego zadaniem jest przenoszenie obciążenia i równoczesne chronienie termoizolacji oraz elementów konstrukcyjnych przed wilgocią. W projekcie należy więc określić przekroje i rozstaw elementów więźby, sposób połączenia dachu z pozostałą częścią budynku, rozmieszczenie łączników oraz zabezpieczenie miejsc szczególnie narażonych na działanie wody i podmuchów. Uzupełnieniem rozwiązań konstrukcyjnych jest właściwy dobór współpracujących ze sobą materiałów oraz zachowanie ciągłości warstwy paroizolacyjnej od strony wnętrza, termoizolacji i warstwy wstępnego krycia pod dachówką.

Pogoda nad morzem potrafi zmieniać się w krótkim czasie. Intensywne nasłonecznienie powoduje silne nagrzewanie płaszczyzny dachowej, po czym nadejście opadów lub chłodna noc prowadzą do jej szybkiego wychłodzenia. Szczególnie duże obciążenia termiczne mogą występować pod pokryciami metalowymi, które szybko reagują na zmianę temperatury. Powtarzające się cykle nagrzewania i chłodzenia wpływają na pracę materiałów oraz sprzyjają powstawaniu skroplin po spodniej stronie pokrycia. Z tego względu projekt powinien uwzględniać nie tylko szczelność dachu, ale również odporność termiczną zastosowanych warstw i skuteczną wentylację przestrzeni pod pokryciem.

– Przy dużych różnicach temperatur istotna jest stabilność parametrów warstwy wstępnego krycia i jej zdolność do odprowadzania zarówno wody opadowej, jak i kondensacyjnej. Z tego względu profesjonaliści sięgają po rozwiązania przeznaczone m.in. do stosowania pod wentylowanymi pokryciami metalowymi, gdzie obciążenie cieplne membrany może być wyższe niż pod dachówką. Takie materiały powinny zachowywać właściwości w temperaturze użytkowania od -40°C do +100°C i wykazywać odporność na krótkotrwałe działanie temperatury do +150°C. Dodatkowo atutem może być także wodoszczelność, a także zintegrowane strefy klejenia na obu krawędziach, które umożliwiają uszczelnienie zakładów. Parametry materiału należy jednak zawsze rozpatrywać w odniesieniu do konstrukcji dachu, rodzaju pokrycia i sposobu wykonania całego układu – wyjaśnia Piotr Pytel, doradca techniczny Dörken Delta.

Nad morzem mogą występować również silne opady połączone z wiatrem prowadzące do przedostawania się wody pod elementy pokrycia, dlatego warstwa wstępnego krycia powinna tworzyć ciągłą powierzchnię umożliwiającą odprowadzenie wilgoci. Równie ważna jest prawidłowo zaprojektowana wentylacja - drożna szczelina nad membraną pomaga usuwać wilgoć spod pokrycia i ograniczać czas zawilgocenia łat oraz kontrłat. Dodatkowym obciążeniem w rejonach nadmorskich jest aerozol solny, który może przyspieszać korozję niewłaściwie zabezpieczonych elementów metalowych. Z tego względu należy uwzględnić odporność korozyjną łączników, obróbek, rynien i akcesoriów, a także zgodność materiałową poszczególnych części dachu. Sama membrana nie zabezpieczy konstrukcji, jeśli woda będzie wnikała przez niedokładnie wykonane obróbki lub osłabione korozją mocowania utracą swoje właściwości.

W rejonach górskich dach może być przez długi czas obciążony śniegiem, którego ciężar zmienia się wraz z wilgotnością i zagęszczeniem. Obciążenie nie zawsze rozkłada się równomiernie - wiatr tworzy zaspy przy załamaniach połaci, lukarnach i wyższych częściach budynku. Konstrukcja oraz jej połączenia muszą być dostosowane do warunków charakterystycznych dla konkretnej lokalizacji, a kształt dachu powinien ograniczać powstawanie miejsc sprzyjających zaleganiu śniegu. Należy też przewidzieć zabezpieczenia chroniące ludzi i niżej położone elementy przed gwałtownym zsuwaniem się pokrywy śnieżnej.

Pogoda w górach również charakteryzuje się dużą zmiennością, przez co wahania temperatur powodują naprzemienne topnienie i zamarzanie wody. Jeżeli ciepło z wnętrza budynku przenika przez nieszczelności w paroizolacji lub termoizolację, śnieg może topnieć na ogrzanych fragmentach połaci, a następnie zamarzać przy chłodniejszym okapie. Powstające zatory lodowe utrudniają odpływ i mogą kierować wodę pod pokrycie. Ograniczeniu tego zjawiska służą: ciągła izolacja termiczna, szczelna warstwa od strony wnętrza oraz poprawnie wentylowana przestrzeń pod pokryciem

- Warstwa wstępnego krycia powinna zachowywać parametry w warunkach niskiej temperatury i skutecznie odprowadzać wodę z topniejącego śniegu. Ważne są także detale w koszach, przy kominach i oknach dachowych, gdzie może gromadzić się więcej wody. Membrana powinna być ułożona bez nadmiernego naprężenia, z zachowaniem ciągłości i systemowym uszczelnieniem zakładów, połączeń oraz miejsc przebicia – dodaje Piotr Pytel, doradca techniczny Dörken Delta.

Specyfika konstrukcji dachów nad morzem i w górach to przykłady ukazujące, że każda lokalizacja wymaga indywidualnych rozwiązań. Za każdym razem należy brać pod uwagę lokalną specyfikę pogodową, dopiero połączenie prawidłowego określenia warunków, odpowiednio dobranych materiałów i szczelnych detali pozwala stworzyć dach przygotowany do wieloletniej pracy w zmiennych warunkach pogodowych.