Odpady medyczne pod lupą prawa. Jakie błędy mogą narazić placówki na konsekwencje?

22 października 2026

Zużyta igła wrzucona do worka czy przypisanie odpadu do niewłaściwego kodu to przykłady błędów w postępowaniu z odpadami medycznymi, które mogą zagrażać bezpieczeństwu ludzi i prowadzić do naruszenia przepisów. Odpowiedzialność placówki zaczyna się już w miejscu powstawania odpadu. W ramach kampanii edukacyjnej Bezpieczny Odpad eksperci wyjaśniają, jakich błędów unikać i dlaczego prawidłowa segregacja musi iść w parze z rzetelną ewidencją oraz przygotowaniem personelu. 28 października w ramach kampanii odbędzie się bezpłatne szkolenie online, podczas którego przedstawiciele placówek medycznych będą mogli poszerzyć wiedzę na temat prawidłowego postępowania z odpadami.

Badanie przeprowadzone przez Centrum Badawczo-Rozwojowe BioStat w marcu 2026 r. na potrzeby kampanii Bezpieczny Odpad pokazuje, że tylko 48,5% badanego personelu medycznego deklaruje pełną znajomość zdrowotnych i prawnych konsekwencji niewłaściwego zabezpieczania odpadów. Z kolei 61,1% badanych pracowników zajmujących się odbiorem odpadów medycznych zetknęło się w ciągu ostatnich 12 miesięcy z uszkodzeniem worka lub pojemnika podczas odbioru albo transportu.

Segregacja zaczyna się w miejscu powstawania odpadu

Podstawowe zasady postępowania z odpadami medycznymi określa ustawa o odpadach oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi. Obowiązki placówki obejmują nie tylko magazynowanie i przekazanie odpadów do dalszego zagospodarowania, ale przede wszystkim ich prawidłowe segregowanie zgodnie z przypisanymi kodami oraz odpowiednie zabezpieczanie. Samo zawarcie umowy z firmą odbierającą odpady nie wystarcza więc do spełnienia wszystkich wymagań.

– Podstawą prawidłowej segregacji jest rozdzielanie odpadów już w miejscu ich powstawania. Zakaźne odpady medyczne należy umieszczać w czerwonych workach lub pojemnikach, niebezpieczne odpady inne niż zakaźne – w żółtych, natomiast pozostałe odpady medyczne – w opakowaniach o kolorze innym niż czerwony i żółty. Igły, skalpele i inne ostre narzędzia muszą trafiać do sztywnych pojemników odpornych na przekłucie i przecięcie. Ważne jest również, aby nie przepełniać worków i pojemników – można je napełniać maksymalnie do 2/3 objętości – oraz należy je prawidłowo oznaczać – mówi Małgorzata Rdest, inicjatorka kampanii Bezpieczny odpad oraz wiceprezes EMKA S.A.

Błędna klasyfikacja może prowadzić do niewłaściwego zabezpieczenia, magazynowania lub przetwarzania odpadu. Naruszenie zasad segregacji może również skutkować sankcjami przewidzianymi w przepisach, w określonych przypadkach także administracyjnymi karami pieniężnymi.

– Odpady medyczne to nie tylko kwestia dokumentacji czy wymogów sanitarnych. Nieprawidłowe postępowanie z nimi może mieć bezpośrednie konsekwencje dla bezpieczeństwa, zdrowia i życia ludzi. Przykładem jest niewłaściwe zabezpieczenie zużytych igieł, które zwiększa ryzyko zakłucia nie tylko w gabinecie, ale również podczas transportu wewnętrznego i odbioru odpadów. Dlatego sposób postępowania z odpadami powinien być traktowany jako element organizacji bezpiecznej pracy, a nie wyłącznie obowiązek administracyjny – mówi adwokat Katarzyna Wolny-Tomczyk z kancelarii Eco Legal.

W ramach kampanii Bezpieczny Odpad 28 października odbędzie się bezpłatne szkolenie online, podczas którego przedstawiciele placówek medycznych będą mogli uporządkować wiedzę na temat obowiązujących przepisów i zasad prawidłowego postępowania z odpadami medycznymi. Rejestracja odbywa się na stronie www.bezpiecznyodpad.pl. Liczba miejsc jest ograniczona.

Podczas kontroli liczą się dokumenty i warunki magazynowania

Poza prawidłową segregacją wytwórca odpadów musi zadbać o prowadzenie wymaganej ewidencji, w tym w systemie BDO (Bazy Danych o Odpadach) oraz przekazywanie odpadów podmiotom uprawnionym do ich odbioru. Worki i pojemniki muszą być odpowiednio oznakowane.

Podczas kontroli znaczenie ma zgodność dokumentacji ze stanem faktycznym. Jeśli wskazany w ewidencji rodzaj lub ilość odpadów różni się od tego, co rzeczywiście przekazano odbiorcy, placówka może mieć trudności z wykazaniem prawidłowego postępowania. Warto więc regularnie porównywać ewidencję z dokumentami odbioru i weryfikować uprawnienia współpracujących podmiotów.

– Z perspektywy praktyki szczególnie problematyczne są błędy popełniane już w miejscu wytwarzania odpadu. Późniejsza ewidencja nie naprawi nieprawidłowej segregacji, a przekazanie odpadu wyspecjalizowanej firmie nie zwalnia placówki z odpowiedzialności za wcześniejsze etapy postępowania. Właśnie dlatego kontrola powinna obejmować nie tylko dokumenty i umowę z odbiorcą, lecz także to, jak odpady są faktycznie zbierane, oznakowywane i magazynowane – dodaje Katarzyna Wolny-Tomczyk.

Nieprawidłowości mogą dotyczyć również przekraczania dopuszczalnych okresów magazynowania. Odpady medyczne należy przechowywać selektywnie, w odpowiednio przystosowanych pomieszczeniach lub urządzeniach chłodniczych, w szczelnie zamkniętych i oznakowanych workach lub pojemnikach. Czas magazynowania zależy od rodzaju odpadu i temperatury. Przykładowo odpady o kodzie 18 01 03* można magazynować w temperaturze od 10°C do 18°C maksymalnie przez 72 godziny, a w temperaturze do 10°C – nie dłużej niż 30 dni, o ile pozwalają na to właściwości odpadu. Szczególne wymagania dotyczą odpadów wysoce zakaźnych, których czas przechowywania w miejscu powstania nie może przekraczać 24 godzin.

Samo wprowadzenie procedur nie gwarantuje, że będą one prawidłowo stosowane. Choć 95,5% badanego personelu medycznego ocenia, że w ich placówkach zasady zabezpieczania odpadów są przestrzegane, 72,9% badanych pracowników odbierających odpady wskazuje źle zamknięte worki lub pojemniki wśród najczęściej spotykanych nieprawidłowości. Wyniki te pokazują rozbieżność między oceną personelu medycznego a doświadczeniami osób odpowiedzialnych za odbiór odpadów.

– Właściwe postępowanie z odpadami musi być elementem codziennej praktyki, a nie tylko zapisanej procedury. Dlatego w kampanii Bezpieczny Odpad stawiamy na edukację opartą na konkretnych sytuacjach, z którymi personel spotyka się podczas pracy. Chcemy pokazywać nie tylko, jak prawidłowo zabezpieczać odpady, lecz także jakie konsekwencje dla kolejnych osób w całym procesie może mieć nawet pozornie drobne zaniedbanie – mówi Małgorzata Rdest z EMKA S.A.

W ramach kampanii Bezpieczny Odpad na stronie www.bezpiecznyodpad.pl dostępne są również bezpłatne infografiki przedstawiające zasady prawidłowej segregacji i magazynowania odpadów medycznych. Materiały można pobrać, wydrukować i umieścić w widocznych dla personelu miejscach, aby ułatwić stosowanie zasad w codziennej pracy. Kampania obejmuje także cykliczne, bezpłatne szkolenia online, podczas których eksperci omawiają najważniejsze zasady bezpiecznego postępowania z odpadami medycznymi oraz odpowiadają na pytania uczestników.

O Firmie
EMKA S.A. to jedna z wiodących firm w Polsce zajmujących się unieszkodliwianiem odpadów medycznych i weterynaryjnych. Jej początki sięgają 1992 roku. Od 2000 roku firma specjalizuje się w odbiorze, transporcie i unieszkodliwianiu odpadów, wprowadzając nowoczesne rozwiązania technologiczne i organizacyjne, które wyznaczyły nowe standardy w branży. Dzięki innowacyjności, elastyczności oraz kompleksowemu podejściu do obsługi klienta, EMKA S.A. zdobyła reputację pioniera w gospodarce odpadami medycznymi. Doświadczony zespół i wysoki poziom serwisu sprawiają, że firma nie tylko spełnia, ale często przewyższa oczekiwania klientów, przyczyniając się do zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. Bazując na doświadczeniu w branży odpadów, firma rozszerzyła swoją działalność o odpady warsztatowe, oferując kompleksową obsługę warsztatów samochodowych w zakresie odbioru, transportu i unieszkodliwiania odpadów.

Ewelina Jaskuła

Senior Account Manager Good One PR

+48 665 339 877

Julia Knychała

Senior Account Executive Good One PR

+48 796 990 064