Łańcuch dostaw w przemyśle farmaceutycznym stanowi niewidzialną „linię życia”, łączącą pacjentów z produktami niezbędnymi dla ich zdrowia i bezpieczeństwa. Specyfika tych produktów sprawia, że każde zakłócenie - od błędu w składowaniu, po opóźnienie lub niewłaściwe warunki w transporcie - generuje ryzyko dla pacjenta. W najnowszym raporcie FM Logistic „Życie na krawędzi: Łańcuchy dostaw farmaceutycznych pod presją – nowe ścieżki rozwoju” eksperci analizują kondycję sektora, który w ostatnich latach musiał przejść przyspieszony test odporności operacyjnej.
Odpowiedzialność, jaka spoczywa na uczestnikach farmaceutycznego łańcucha dostaw, sprawia, że działa on w warunkach stałej presji. Liczy się już nie tylko terminowość, lecz przede wszystkim odporność systemu, czyli jego zdolność do szybkiej adaptacji. Przewagę budują dziś modele elastyczne, wspierane cyfrowo i zrównoważone, które pozwalają zachować ciągłość dostaw nawet w nieprzewidywalnym otoczeniu.
Weryfikacja modeli operacyjnych w dobie kryzysu
Jak wynika z raportu FM Logistic, ostatnie lata obnażyły słabości tradycyjnych modeli operacyjnych. Najpoważniejszym testem była pandemia COVID-19, podczas której 70 proc. firm z sektora wskazało na istotne luki w swoich łańcuchach dostaw. Braki leków, opóźnienia i problemy z kompletnością zamówień stały się impulsem do głębokich zmian w skutek, których firmy zaczęły inwestować w odporność systemów, stawiając na technologię. Automatyzacja procesów, rozwój specjalistycznych opakowań z kontrolą temperatury oraz budowa wielokanałowych sieci dystrybucji stały się standardem. Pandemia przyspieszyła również decyzje o zwiększaniu zapasów i dywersyfikacji źródeł dostaw.
Na stabilność globalnych łańcuchów dostaw coraz silniej wpływa także napięcie handlowe między USA a Chinami. Konflikt ten nie tylko zakłóca przepływy towarów, ale uderza w systemy ochrony zdrowia. Wzrost cen leków, utrudniona współpraca naukowa i opóźnienia we wdrażaniu innowacji to tylko część konsekwencji. Dodatkowym wyzwaniem są wysokie taryfy na import produktów farmaceutycznych do Stanów Zjednoczonych, w tym chińskich substancji czynnych (API), wykorzystywanych w około 40 proc. leków generycznych na rynku amerykańskim. W efekcie rosną koszty produkcji, a firmy są zmuszone do rewizji strategii – od gromadzenia zapasów, po przenoszenie części testów i produkcji bliżej rynków docelowych.
Ekologiczne wyzwania
Równolegle branża farmaceutyczna mierzy się z rosnącą presją regulacyjną w zakresie zrównoważonego rozwoju, szczególnie na terenie Unii Europejskiej. Od firm farmaceutycznych oczekuje się dziś nie tylko wysokiej jakości produktów, ale także transparentnych i odpowiedzialnych łańcuchów dostaw.
- Regulacje w branży farmaceutycznej obejmują cały łańcuch dostaw, od produkcji po transport substancji czynnych, a ich kluczowe normy często różnią się w zależności od regionu. W Europie nadzór sprawuje Europejska Agencja Leków (EMA), podczas gdy licencjonowanie i inspekcje należą do władz krajowych. Regulacje w Azji są bardziej zróżnicowane, lecz łączy je ścisła kontrola przez większość rządów nad sektorem farmaceutycznym i dostawcami usług logistycznych – wyjaśnia Paweł Janicki, Senior Business Development Director w FM Logistic.
Cyfryzacja i rola partnerów logistycznych
Jak zauważają eksperci FM Logistic, łańcuch dostaw w sektorze farmaceutycznym musi nieustannie ewoluować, stając się bardziej elastyczny, zrównoważony i zgodny z regulacjami. Firmy poszukują partnerów, którzy realnie wzmocnią ich operacje. Kluczową rolę odgrywają tu dostawcy usług logistycznych 3PL, odpowiedzialni za utrzymanie integralności przesyłek z lekami podczas transportu na duże odległości.
- Branża farmaceutyczna docenia wiedzę operatorów, którzy potrafią przenieść i zaimplementować najlepsze praktyki z innych sektorów logistycznych, takich jak dobra konsumpcyjne czy e-commerce m.in. rozwijając usługi planowania zapasów szpitalnych czy obsługując dystrybucję leków o wysokiej wartości. Adaptacja sprawdzonych rozwiązań oraz zdolność do szybkiego reagowania na zmiany otoczenia operacyjnego stanowią rosnącą przewagę konkurencyjną, która w przyszłości zyska jeszcze większe znaczenie – mówi Paweł Janicki z FM Logistic.
Eksperci zwracają również uwagę na postęp cyfryzacji i automatyzacji. Łańcuchy dostaw nowej generacji w coraz większym stopniu opierają się na technologii RFID i NFC, które usprawniają operacje magazynowe i dystrybucyjne, umożliwiając szybkie skanowanie i pełną identyfikowalność produktów. Z kolei rozwiązania IoT monitorują w czasie rzeczywistym lokalizację, temperaturę, wilgotność czy wstrząsy, minimalizując ryzyko utraty jakości leków. W kolejnych latach kluczowe będzie integrowanie danych z czujników z analityką AI i robotyką, aby automatyzować procesy, wspierać zarządzanie zapasami i umożliwiać natychmiastową reakcję na wszelkie odchylenia mogące wpłynąć na jakość produktów.
Strategie przyszłości
Raport FM Logistic jasno pokazuje, że kluczowe dla przyszłości farmaceutycznych łańcuchów dostaw będą strategie oparte na innowacyjności, współpracy i zrównoważonym rozwoju. Inwestycje w technologie, wzmacnianie relacji między uczestnikami rynku oraz proaktywne podejście do regulacji stają się nie opcją, lecz koniecznością. Firmy, które już dziś traktują cyfryzację, odpowiedzialność środowiskową i elastyczność operacyjną jako fundament swoich działań, nie tylko lepiej przygotują się na przyszłe kryzysy, ale także zbudują trwałą przewagę konkurencyjną – w sektorze, w którym stawką jest zdrowie i życie pacjentów.
Pełny raport dostępny jest pod adresem https://www.fmlogistic.pl/publikowac/lancuchy-dostaw-farmaceutycznych-raport/
FM Logistic Central Europe jest częścią międzynarodowej firmy logistycznej FM Logistic i zajmuje się obsługą rynków w Europie Środkowej. Oddziały w Polsce, Czechach, Słowacji i na Węgrzech umożliwiają skuteczną obsługę klientów w regionie.FM Logistic Central Europe oferuje kompleksowe usługi logistyczne, takie jak magazynowanie, dystrybucja, transport oraz zarządzanie łańcuchem dostaw. Firma dysponuje łącznie ponad 1 000 000 mkw. powierzchni magazynowej, a także flotą ok. 2 500 pojazdów. Posiada 16 platform logistycznych, 29 magazynów przeładunkowych i zatrudnia ponad 5 000 pracowników. Posiada nowoczesne centra logistyczne, wyposażone w zaawansowane technologie i systemy informatyczne. Dzięki bogatemu doświadczeniu, szerokiemu zakresowi usług i elastycznemu podejściu, FM Logistic Central Europe jest w stanie dostosować się do indywidualnych potrzeb każdego klienta. FM Logistic Central Europe prowadzi działania mające na celu redukcję emisji CO2 oraz minimalizację negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Firma stosuje strategie ekologiczne, takie jak optymalizacja tras transportowych i wykorzystanie energii odnawialnej.
