Freelancing to model pracy, który daje wolność wyboru projektów, klientów i stylu życia. Ceną niezależności jest jednak brak automatycznych mechanizmów zabezpieczenia przyszłości. Wymaga to od “wolnych strzelców” świadomych decyzji i regularnego odkładania środków na emeryturę. Jak budować poduszkę finansową na “jesień życia”, gdy pracujemy poza tradycyjnym etatem?
Freelancing przestaje już stanowić niszowy model pracy w Polsce. Nie jest też etapem przejściowym między etatami, ale świadomą i pełnoprawną ścieżką kariery. Jak wskazuje raport platformy Useme „Freelancing w Polsce 2025. Między stabilnością a adaptacją” wraz z dojrzewaniem i stabilizacją tego rynku rośnie też potrzeba zmierzenia się z jednym z jego największych wyzwań: braku systemowego zabezpieczenia emerytalnego.
Z raportu Useme wynika, że sytuacja finansowa freelancerów jest coraz bardziej stabilna. Niemal połowa badanych (47 proc.) deklaruje wzrost dochodów rok do roku, a kluczowym czynnikiem bezpieczeństwa są stali klienci i powtarzalne projekty. Jednocześnie struktura zarobków pokazuje dużą rozpiętość: największa grupa freelancerów zarabia między 2000 a 5000 zł miesięcznie, a tylko niewielki odsetek przekracza poziom 10 000 zł. Freelancerzy potrafią generować coraz wyższe dochody, ale nie mają wbudowanego mechanizmu ich długoterminowego zabezpieczania.
– Największą różnicą między etatem a freelancingiem jest brak automatycznych mechanizmów ochronnych, takich jak składki emerytalne czy programy oszczędnościowe. Na etacie część odpowiedzialności przejmuje pracodawca. W przypadku freelancingu cały ciężar decyzji spoczywa na jednostce. Tymczasem, w momencie, gdy emerytura wydaje się być odległym scenariuszem, freelancerzy nierzadko wolą koncentrować się na bieżących rozliczeniach lub nie mają nawyku regularnego oszczędzania – mówi Zuzanna Ilków, Marketing Lead w Useme, platformie rozliczeniowej dla freelancerów.
Forma współpracy a wizja komfortowej emerytury
Wysokość emerytury jest wypadkową wielu decyzji i całego przebiegu kariery. Na jej kształt wpływa kwestia zarobków, składek, długości stażu pracy czy też wieku, w którym udajemy się na emeryturę. Przy pracy na własny rachunek emerytura zależy od przyjętej formy współpracy.
- W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne jest obowiązkowe. Oznacza to, że okres prowadzenia firmy wlicza się do stażu pracy i wpływa na przyszłe świadczenie emerytalne.
- Inaczej wygląda sytuacja przy umowie o dzieło – zazwyczaj nie wiąże się ona z odprowadzaniem składek do ZUS. W praktyce oznacza to, że czas pracy w tej formie nie buduje kapitału emerytalnego ani stażu.
- Umowa zlecenie - jeśli podlega oskładkowaniu - zapewnia dostęp do ubezpieczeń społecznych, a tym samym przyczynia się do budowania emerytury.
- Działalność nierejestrowana nie wymaga opłacania składek ZUS, co oznacza, że uzyskiwane w ten sposób dochody nie mają wpływu na przyszłe świadczenia emerytalne.
– Warto pamiętać, że system publiczny to tylko jeden z filarów przyszłych dochodów emerytalnych. Niezależnie od przyjętej formy współpracy, warto podejść do budowania swojej przyszłości w sposób strategiczny, rozważając alternatywne, prywatne formy oszczędzania. Zwłaszcza, gdy działamy w modelu, który nie zapewnia nam żadnej formy zabezpieczenia emerytalnego. Wówczas to my musimy stać się własnym systemem emerytalnym – mówi Monika Ciszek, COO w Useme.
Jak freelancer może zabezpieczyć swoją przyszłą emeryturę?
Odkładanie pieniędzy na emeryturę na własną rękę to wyzwanie wymagające systematyczności oraz dopasowania sposobu oszczędzania do własnych potrzeb i skali wydatków. Do wyboru jest wiele rozwiązań – od symbolicznej skarbonki po bardziej zaawansowane narzędzia finansowe. Jakie opcje dodatkowych, prywatnych form oszczędzania warto rozważyć, gdy myślimy o przygotowaniu się na emeryturę?
- IKE & IKZE to często podstawa strategii emerytalnej freelancerów. IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) pozwala budować kapitał długoterminowo bez podatku od zysków kapitałowych. IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) daje natomiast natychmiastową korzyść podatkową, umożliwiając odliczenie wpłat od dochodu.
- Lokaty i konta oszczędnościowe to pierwszy wybór w kontekście oszczędności na przyszłość nie tylko w świecie freelancerów, ale wszystkich osób ceniących sobie stabilność i niskie ryzyko. Oferują one stabilne, choć często relatywnie niskie zyski, które mogą stanowić podstawę dla prywatnej emerytury.
- Fundusze emerytalne oraz Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) - choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się bardziej złożone, stanowią ciekawą opcję dla osób, które chcą korzystać z bardziej uporządkowanych i długoterminowych rozwiązań inwestycyjnych. PPK to program kojarzony głównie z umową o pracę, ale freelancerzy mogą skorzystać z analogicznych możliwości oferowanych przez wybrane domy maklerskie lub powszechne towarzystwa emerytalne (PTE).
- Prywatne polisy emerytalne to indywidualne rozwiązania inwestycyjne, które często wiążą się z atrakcyjnymi warunkami. To nie tylko oszczędności, ale i inwestycje, które mogą przynieść korzyści w postaci zysków kapitałowych. Ich elastyczność pozwala na dostosowanie do indywidualnych potrzeb i oczekiwań na przyszłość.
- Inne sposoby oszczędzania na emeryturę - oprócz tradycyjnych metod oszczędzania istnieje szereg alternatywnych rozwiązań, które wiążą się jednak często z dużo większym ryzykiem. Wśród nich można wymienić: granie na giełdzie i kryptowaluty, które cechują się dużą zmiennością, ale przyciągają osoby liczące na szybkie i wysokie zyski. To rozwiązanie wyłącznie dla tych, którzy dobrze rozumieją ten rynek i są gotowi zaakceptować ryzyko utraty części lub nawet całości zainwestowanych środków.
– Skuteczne oszczędzanie na emeryturę zaczyna się od świadomego podejścia do własnych finansów. Warto, w pierwszym kroku, przeanalizować dochody i wydatki, by ustalić realną kwotę, którą można regularnie odkładać, nawet jeśli na początku jest ona niewielka. Dużym ułatwieniem jest automatyzacja, np. ustawienie stałego przelewu zaraz po otrzymaniu wynagrodzenia, dzięki czemu pieniądze trafiają na konto oszczędnościowe lub inwestycyjne, zanim zdążymy je wydać. Równie ważne jest uwzględnianie inflacji i okresowe zwiększanie odkładanych kwot, a także regularne sprawdzanie, czy wybrane formy oszczędzania nadal odpowiadają przyjętym przez nas celom – podsumowuje Żaneta Siwik, Product Marketing Lead w Useme.
Useme to istniejąca od 2013 roku platforma dla freelancerów oraz zleceniodawców z siedzibą we Wrocławiu. W bazie Useme znajduje się ponad 200 000 freelancerów z takich dziedzin jak IT, grafika, copywriting, marketing, tłumaczenia i inne. Platforma zajmuje się wszystkimi kwestiami prawnymi i podatkowymi po stronie freelancera i zleceniodawcy, a także umożliwia rozliczanie podwykonawców zagranicznych. Obecnie Useme jest liderem rozliczeń pracy zdalnej w Polsce, Europie Centralnej i Wschodniej.
