Na talerzu ląduje ostatnia porcja chrupiących frytek. Po kolacji przychodzi pora na sprzątanie, a w garnku zostaje zużyty olej. Zebrany i przekazany do przetworzenia może posłużyć do produkcji biopaliwa. Ile razy można byłoby naładować iPhone’a prądem wytworzonym z takiego paliwa?
Telefon po raz kolejny sygnalizuje niski poziom baterii. Podłączamy ładowarkę i rzadko zastanawiamy się, ile energii potrzeba, żeby znów zobaczyć na ekranie 100 procent. A gdyby energię, którą można uzyskać ze zużytego oleju spożywczego, przeliczyć na liczbę pełnych ładowań telefonu? Takie porównanie pozwala lepiej zobrazować potencjał surowca, który często traktujemy jedynie jako odpad.
Ile ładowań telefonu kryje litr zużytego oleju?
Aby zobrazować potencjał energetyczny zużytego oleju spożywczego, marka Olejomaty przeprowadziła obliczenia uwzględniające ilość energii elektrycznej, którą można byłoby uzyskać z wyprodukowanego z niego biopaliwa. W przeliczeniach uwzględniono również straty energii podczas pracy agregatu prądotwórczego i ładowania baterii. Uzyskany wynik porównano następnie z ilością energii potrzebną do pełnego naładowania iPhone’a 16.
Przy przyjętych założeniach z litra zużytego oleju można uzyskać biopaliwo, które pozwoliłoby wytworzyć około 2,7 kWh energii elektrycznej. Taka ilość prądu wystarczyłaby na około 123 pełne ładowania iPhone’a 16. To około czterech miesięcy przy jednym ładowaniu dziennie. Zebrane 250 ml oleju odpowiadałaby około 31 ładowaniom.
Skoro już litr zużytego oleju ma taki potencjał, warto przyjrzeć się, co można osiągnąć, gdy do jego zbiórki włączy się więcej osób. Dziesięć gospodarstw domowych, z których każde zebrałoby po pół litra zużytego oleju, to łącznie pięć litrów surowca. Przy tych samych założeniach uzyskane z niego biopaliwo pozwoliłoby wytworzyć około 47,5 kWh prądu. To równowartość blisko 615 pełnych ładowań iPhone’a 16. Przy jednym pełnym ładowaniu dziennie oznacza to około rok i osiem miesięcy.
– Po smażeniu zwykle zastanawiamy się, co zrobić ze zużytym olejem. Rzadziej myślimy o jego wartości jako surowca do produkcji biopaliw. Przeliczenie na ładowania telefonu pokazuje, ile energii można jeszcze z niego uzyskać. Nie trzeba zbierać dużych ilości jednorazowo. Wystarczy regularnie zbierać olej pozostały po przygotowywaniu posiłków, aby z niewielkich porcji stopniowo napełnić butelkę i przekazać ją do recyklingu – mówi Małgorzata Rdest, inicjatorka projektu Olejomaty i wiceprezes zarządu EMKA S.A.
Co zrobić ze zużytym olejem?
Badanie przeprowadzone przez Ogólnopolski Panel Badawczy Ariadna na zlecenie projektu Olejomatów pokazuje, że tylko 27% Polaków wie, jak prawidłowo zagospodarować zużyty olej spożywczy, a ponad połowa wylewa go do kanalizacji lub wyrzuca do śmieci. Zużyty olej nie powinien trafiać do zlewu, ponieważ tłuszcz osadzający się w rurach może przyczyniać się do powstawania zatorów, co wymaga kosztownego udrażniania kanalizacji. Co więcej, zużyty olej jest cennym surowcem, a nie odpadem.
Zużyty olej spożywczy z gospodarstw domowych można oddać do Olejomatów. Przyjmują go również niektóre punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) oraz inne lokalne punkty zbiórki. Przed wizytą w wybranej lokalizacji warto sprawdzić na stronie gminy lub u operatora, czy przyjmuje ten rodzaj odpadu i w jakim opakowaniu należy go dostarczyć.
Jeśli chcemy skorzystać z Olejomatów, olej należy zbierać w specjalnej, bezpłatnej butelce, którą można pobrać z urządzenia. Aby ją otrzymać, wystarczy założyć konto w aplikacji Olejomaty i zeskanować przy urządzeniu kod QR. Konstrukcja butelki zapewnia szczelne zamknięcie, które zatrzymuje zapach zużytego oleju wewnątrz. Dzięki temu można stopniowo ją napełniać, nawet jeśli zebranie pełnej butelki zajmuje kilka tygodni. Zakręcone opakowanie oddajemy do Olejomatu, gdzie można od razu pobrać kolejną pustą butelkę. Po weryfikacji zawartości użytkownik otrzymuje punkty do wymiany na nagrody w aplikacji.
Pierwsze Olejomaty pojawiły się w 2024 roku. Obecnie sieć liczy 129 urządzeń w całej Polsce. W programie uczestniczy 528 szkół, przeprowadzono już 562 prelekcji edukacyjnych, a użytkownikom wydano łącznie 93 601 butelek do zbiórki zużytego oleju spożywczego.
– Mieszkańcy potrzebują dostępu do prostych i wygodnych narzędzi, z których mogą korzystać przy okazji codziennych spraw. W naszym badaniu 71% respondentów wskazało, że do oddawania zużytego oleju skłoniłaby ich bliskość punktu odbioru, 41% wymieniło wygodną formę zbiórki, a 34% drobną nagrodę za zaangażowanie. Możliwość oddania pełnej butelki po drodze do sklepu czy pracy ułatwia regularną zbiórkę. Pomaga też ograniczać niewłaściwe pozbywanie się tłuszczu, w tym wylewanie go do kanalizacji. Dodatkową zachętą są punkty przyznawane za prawidłowo oddane butelki z olejem, które można wymieniać na nagrody. Dzięki temu codzienny nawyk przynosi mieszkańcom także konkretne korzyści – dodaje Małgorzata Rdest.
Pełna butelka kończy domowy etap zbiórki. Odebrany olej jest przekazywany do recyklingu i odpowiednio oczyszczany, dzięki czemu może posłużyć między innymi do produkcji biopaliw. Samo zebranie tłuszczu nie oznacza więc, że jest już gotowym paliwem. Potrzebuje on dalszego przetworzenia.
– Właśnie tego etapu dotyczą obliczenia z iPhonem: punktem wyjścia jest zużyty olej, lecz prąd w przyjętym modelu powstaje z wyprodukowanego z niego biopaliwa. Oddanie oleju do zbiórki umożliwia przekazanie go do takiego wykorzystania i daje mu drugie życie – wyjaśnia Małgorzata Rdest.
Po następnej kolacji z frytkami czy niedzielnym schabowym znów zostanie olej. Zanim zlejesz go do butelki, pomyśl, na ile ładowań iPhone’a wystarczyłaby energia z wyprodukowanego z niego biopaliwa. Nawet niewielka porcja ma potencjał i warto dać jej drugie życie.
O projekcie Olejomaty
Olejomaty to rewolucyjny system pozwalający na stworzenie na poziomie gmin, miast oraz innych jednostek organizacyjnych sieci punktów z maszynami, do których lokalna społeczność może oddawać zużyty olej spożywczy (UCO). Projekt ten przyniesie znaczący wzrost poziomu recyklingu i odzysku z odpadów na poziomie samorządowym i ogólnokrajowym. Na system ten składają się specjalne maszyny, ale także innowacyjne butelki, interaktywna aplikacja mobilna, procesy logistyczne, procesy recyklingu i raportowania, a także szeroko zakrojone działania edukacyjne i promocyjne w tym flagowy projekt EMKA Oil – „Olej zdasz, drzewko masz!”.
